تأثیر دیابت مادر بر رشد قلب جنین

21 دسامبر2018- بیماریهای قلبی مادرزادی (CHD) شایع ترین نقایص زایمان هستند که حتی با وجود پیشرفت قابل ملاحظه ای که در مراقبتهای قبل از بارداری و در حین بارداری ایجاد شده است، هنوز هم عامل اصلی مرگ غیر عفونی در شیرخواران محسوب می شوند.

بیماریهای قلبی مادرزادی نتیجه ی یک تعامل پیچیده بین عوامل ژنتیکی و غير ژنتیكی یا "محیطی" است كه بر روی جنین اثر می گذارند. در بیانیه ی انحمن قلب آمریکا که در مجله ی Circulation منتشر شده است آمده است: در حالی که عوامل ژنتیکی این بیماری به طور فزاینده ای تعریف شده اند، عوامل محیطی یک حوزه ی مهم برای تحقیقات هستند. یکی از این عوامل محیطی، هایپرگلیسمی مادر است. در یک بازنگری جامع که اخیرا در Birth Defects Research منتشر گردید، دکتر  Vidu Garg، و پرفسور Madhumita Basu، به تاثیر دیابت مادر و تاثیرات ژنتیکی و محیطی بالقوه بر رشد قلب جنین پرداختند.

دکتر Garg، مدیر مرکز تحقیقات قلب و عروق در موسسه تحقیقاتی بیمارستان Nationwide Children می گوید: بسیاری از مطالعات اپیدمیولوژیک یک همبستگی قوی بین دیابت مادر و افزایش خطر ابتلا به CHD در نوزاد متولد شده از آنها را نشان می دهد. بسیاری از عوامل، از جمله نوع دیابت، سایر اثرات محیطی و احتمالا استعدادهای ژنتیکی[1] خاص، ممکن است بر نوع زیر گروه CHD که ممکن است نوزاد به آن مبتلا شود، تاثیر گذارد.

به عنوان مثال، دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 با انواع خاصی از CHD مرتبط هستند. نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به دیابت نوع 1، بیشتر احتمال دارد که با ناهنجاریهای conotruncal و نقص های سپتوم آتریوونتیکولار متولد شوند. نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به دیابت نوع 2 دارای بیشترین خطر برای ناهنجاری های heterotaxyو ناهنجاریهای left ventricular outflow tract obstructive  هستند. دیابت نوع 1 و2 در مادران همچنین خطر ابتلا به انواع دیگرCHD را در نوزادان، هرچند در سطوح پایین تر افزایش می دهند، از جمله ناهنجاری های انسدادی مجرای خروجی بطن راست(right ventricular outflow tract obstructive) و نقص های سپتوم دهلیزی و بطنی.

مدت زمانی که جنین در معرض دیابت مادر قرار می گیرد نیز مهم است. ابتلای مادر به دیابت قبل از بارداری و در طی سه ماهه ی اول، با diabetic embryopathy در جنین همراه است که بر قلب، عروق بزرگ و لوله ی عصبی جنین تاثیر می گذارد. ابتلای مادر به دیابت در نیمه دوم بارداری، با ماکروزومی جنین، كاردیومیوپاتی، افزایش شیوع عوارض پرناتال و مرگ و میر همراه است.

دیابت یک بیماری پیچیده است که با هوموستازی غیر طبیعی اجزای متعدد در متابولیسم همراه است که در نهایت منجر به سندرم متابولیک کامل می شود. علیرغم این پیچیدگی، هایپرگلیسمی به عنوان تراتوژن اولیه در تمام انواع دیابت شناخته شده است. هرچند که مکانیسم دقیق تاثیر هایپرگلیسمی مادر در ایجاد نقص های مادرزادی در شیرخواران هنوز ناشناخته است، اما دکتر Basu، از گروه تحقیقاتی دکترGarg  در مرکز تحقیقات قلب و عروق می گوید: مکانیزم های مولکولی پایه ای که منجر به تغییرات در غلظت قند خون مادر شده و باعث نقص مادرزادی قلبی در نوزاد می شوند، به طور جدی در آزمایشگاه ما و سایر محققین در حال بررسی است، و ما معتقدیم که تعامل ژن و محیط با اختلال در تنظیم فرآیندهای اپی ژنتیک خاص در قلب جنین ارتباط دارد.

بر اساس این بازنگری، شواهد کنونی به فرآیندها و مسیرهای زیر اشاره می کنند:

·        تولید گونه های فعال اکسیژن یا ROS،اثرات مخرب بر روی قلب جنین دارد.

·        تغییر مسیرهای سیگنالینگ مربوط به توسعه قلب، از جمله  Wnt، Notch، Hif1α  و Tgfβ در سطوح رونویسی و ترجمه، در پاسخ به هایپرگلیسمی مادر و استرس اکسیداتیو مرتبط به آن.

·        تغییرات بالقوه در نمای اپی ژنتیک خاص سلول، در شرایطی که مادر مبتلا به دیابت می باشد.

دکتر Garg می گوید: ما فکر می کنیم که دیابت مادر می تواند در نهایت بر میزان بیان ژن ها در طی رشد جنین تاثیر گذارد. وی اضافه کرد که از بین بردن تغییرات سلولی و مولکولی در قلب در حال رشد، در شرایط هایپرگلیسمی با تکنولوژی های ژنومی پیشرفته ی جدید، امکان پذیر است. انجام این کار ما را قادر می سازد تا مکانیسم این اختلالات را حتی در سطح یک سلول، شناسایی کنیم.باز کردن قفل این اسرار سلولی، راه را به سوی ابداع مداخلات بالقوه بمنظور کاهش خطر ابتلای نوزادان به بیماریهای قلبی مادرزادی می گشاید.

دکتر Basu می گوید: در نهایت ما امیدواریم که این یافته ها بتواند به غربالگری و تشخیص مادران دارای عوامل خطر زیست محیطی و یافتن تغییرات ژنتیکی در ژنهای تنظیم کننده ی قلب فرزندان آنها کمک کند. ما پیش بینی می کنیم که این واریته های ژنتیکی به عنوان عوامل خطر برای توسعه ی بیماری قلبی مادرزادی در جمعیت های پر خطر مانند کسانی که مادران آنها به دیابت مبتلا بودند، بکار گرفته شوند.

منبع و سایت خبر:

Birth Defects Research(2018). DOI: 10.1002/bdr2.1416

https://medicalxpress.com/news/2018-12-maternal-diabetes-fetal-heart.html